طراحی خدمات چیست؟

طراحی خدمات در بین طراحان خدمات و متخصصانی که سال‌های به طراحی خدمات مشغول هستند، دارای تعاریف گوناگونی است. گروهی از متخصصان طراحی خدمات آن را یک رویکرد می‌­دانند که مکمل سایر رویکردهای مدیریتی و توسعه‌­ای مانند تدوین استراتژی یا طراحی برند است؛ عده­‌ای دیگر از طراحان خدمات تعریف آن را به تجربه کاربری بسیار نزدیک می‌­پندارند و عده‌­ای دیگر از فعالین طراحی خدمات، سرویس دیزاین را شاخه­‌ا‌ی مستقل و کل­‌نگر معرفی­‌اش می‌­کنند که بسیاری حوزه‌­های دیگر از جمله طراحی تجربه (Experience Design)، تجربه کاربری (User Experience)، و طراحی واسط کاربری زیرمجموعه آن هستند.

طراحی خدمات (سرویس دیزاین Service Design) در تعریف کلی، به برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی افراد، زیرساخت‌ها، ارتباطات و اجزای موجود در خدمات، به منظور بهبود و ارتقاء سطح کیفی و همچنین بهبود نحوه تعامل خدمات با دریافت کنندگان آن گفته می‌شود.

هدف طراحی خدمات و طراحان خدمات، دایر کردن بهترین شیوه‌هایی است که بتوان خدمات را با توجه به نیاز مشتریان و همچنین قابلیت‌ها و امکانات خدمات دهندگان طراحی کرد. در صورت بکارگیری یک متدولوژی مناسب، خدمات برای مشتریان کاربرپسند خواهند شد و همچنین امکان رقابت را برای خدمات دهندگان فراهم آورده و احتمال تداوم آنها را افزایش می‌دهد.

 

طراح خدمات کیست؟

طراح خدمات در این ۳ کار به تسهیل‌گری و طراحی می‌پردازد:

۱) انجام تحقیقات طراحی و تعریف درست مسئله (مراحل همدلی و خلق طراحی خدمات)

۲) ایده‌پردازی و طرح‌ریزی راه‌حل و سپس آزمون آن با ساخت پروتوتایپ‌های متعدد و اصلاح بر اساس بازخورد گرفتن از مشتری (مراحل ایده‌پردازی و پیاده‌سازی طراحی خدمات)

۳) پیاده‌سازی طرح تا اطمینان از درست اجرا شدن آن در بازار واقعی (مرحله پیاده‌سازی نهایی و ارائه خدمت)

 

طراح خدماتی با هر جنس پروژه‌ای که روبرو باشد در ابتدای امر، در گام انجام تحقیقات و تعریف مسئله، کاربر را در مرکز فرایند طراحی قرار می‌دهد. به این معنا که قبل از چینش فرایندی که کاربر طی می‌کند یا باید طی کند، اتخاذ استراتژی در قبال او یا هر کار دیگر، شخصیت فردی او (پرسونا) و انواع تعاملات اقتصادی، فرهنگی، و اطلاعاتی‌اش را در بستر فعالیتش شناسایی و بررسی می‌کند. شاید این اصلی‌ترین تفاوت کار طراح خدمات با متخصصان رشته‌های فنی یا مدیریتی است

 

مهم‌ترین کار در طراحی خدمات ، «انسان‌محوری» در طراحی است.

 

طراح خدمات برای شناخت کاربر فعالانه به انجام تحقیق و به ویژه تحقیق میدانی می­پردازد و با ترکیبی از روش‌­های مختلف و همچنین مبتنی بر اصل «همدلی با مخاطب» سعی می­‌کند تا بیشترین اطلاعات کیفی را درباره او به دست آورد. اطلاعات کیفی آن دسته اطلاعاتی هستند که به دلیل درک عمیق از مخاطب و انگیزه‌های او، از حد چیستی­‌ها فراتر رفته و چگونگی و چرایی یک رفتار را نشان می‌دهند. همین جنس اطلاعات است که می‌تواند طراح را در شکل‌دهی یک خدمت یا کسب‌و‌کار واقعا متناسب با نیاز کاربران راهنمایی کند. البته جمع‌آوری این اطلاعات نیاز به تسلط طراح در استفاده صحیح از تکنیک‌هایی چون مصاحبه، مشاهده، اتنوگرافی، و … است و تفسیر این اطلاعات نیز کاری حساس است که باید به دقت توسط طراح آشنا به مباحث رفتارشناسی انسانی صورت گیرد. به این ترتیب سنگ بنای طراحی که همان تعریف درست مسئله است گذاشته می‌شود.

در گام بعدی، طراح خدمات با استفاده از یافته‌های مرحله تحقیق، به ایده‌پردازی و طرح‌ریزی راه‌حل می‌پردازد. چنانکه در ابتدای این نوشته اشاره شد، از آنجایی که خروجی نهایی پروژه ممکن است بسیار متفاوت باشد و طیفی از تغییر در تعاملات انسانی تا تغییر در طراحی محصول تا تغییر در شیوه ارائه خدمت یا ایجاد یک خدمت جدید یا … را در بر می‌گیرد، طراح خدمات باید با حوزه‌ها و گرایش‌های مختلف طراحی، کسب‌و‌کار و مدیریت آشنا باشد تا بتواند دید جامع‌نگری به هم مسائل مربوط داشته باشد، مسیر کلی را به درستی انتخاب کند، در ادامه مسیر به راهبری پروژه ادامه دهد و در صورت نیاز از میان شبکه همکاران خود فردی که تخصص عمیقی در حوزه انتخابی دارد را با خود همراه سازد. پس از طرح‌ریزی راه‌حل کلی، ادامه این گام با پروتوتایپ‌سازی‌های سریع و متعدد و ارائه آن به مشتری پیش می‌رود تا با کسب حداکثر یادگیری از مشتریان، گام به گام راه‌حل عملی‌تر و برای کاربران پذیرفتنی‌تر شود. این یکی دیگر از اصول طراحی است که راه‌حل‌های عملی تنها وقتی می‌توانند ایجاد شوند که بارها و بارها در محیط واقعی با واقعیت‌ها روبرو شده و چکش‌کاری شده باشند و با چندین بار تکرار در هر مرحله به راه‌حل کامل‌تری رسیده باشیم. در انتهای این گام آزمون‌های تناسب با بازار انجام می‌شوند تا قبل از ورود به مرحله پیاده‌سازی طرح از شیوه پذیرش آن در بازار واقعی بتوان مطلع شد و اجرای طرح را با تدبیر بیشتری پیش برد.

نهایتا گام سوم اجرای طرح در محیط واقعی است. در این گام طراح خدمات ناظر بر چگونگی اجرای طراحی صورت گرفته است و هماهنگ‌کننده افراد مختلف با تخصص‌های مختلف برای عملی کردن برنامه‌ها است.

 

طراح خدمات کسی است که مطالعه مستمری روی جنبه‌های شخصیتی انسان و رفتار او انجام می­‌دهد

 

نکته مهم قابل توجه در تمام این فرایند سه مرحله‌ای این است که طراح خدمات این ۳ گام را به تنهایی و در گوشه یک دفتر طراحی انجام نمی‌دهد. بخشی از انجام این کارها نیاز به تعامل مستمر طراح در فازهای مختلف با ذینفعان مختلف در محیط‌های فعالیت این ذینفعان دارد و بخش دیگر با همراه کردن نیروهای متخصص خود سازمان در برداشتن هر یک از این گام‌ها صورت می‌گیرد. یعنی از ابتدای پروژه طراحی خدمات، بر اساس نیاز پروژه، افراد مختلفی در سطوح مختلف سازمان انتخاب می‌شوند که تا انتهای پروژه هر زمان لازم باشد به درخواست طراح با او همفکری و همکاری می‌کنند. به همین دلیل است که در تمام متون مکتوبی که به معرفی طراحی خدمات پرداخته‌اند، ‌هم‌آفرینی به عنوان یک اصل مطرح می‌شود. انجام یک پروژه طراحی خدمات با همکاری نزدیک نیروهای مختلف سازمان در سطوح مختلف ممکن است و بهترین تسهیل‌گر این فرایند که در مراحلی از کار عضو محوری این تیم چندبخشی است طراح خدمات است

طراحی خدمات لین دیزاین

 

جهت آشنایی بیشتر با طراحی خدمات پیشنهاد می‌شود مطالب و مقالات طراحی خدمات بلاگ لین دیزاین را در این لینک و جهت درک آنکه طراح خدمات چه می‌کند این مقاله را مطالعه فرمایید

 

مقالات طراحی خدمات

کرونا، بحران، دورکاری، و ما آدم‌های سازگار! اخبارطراحی تجربه مشتریطراحی خدمات

کرونا، بحران، دورکاری، و ما آدم‌های سازگار!

کرونا، بحران، دورکاری، و ما آدم‌های سازگار!   نمودار معروفی در دنیای روانشناسی وجود دارد به نام منحنی کوبلر- راس که به شرح مراحل پذیرش یک بحران روحی توسط انسان می‌پردازد. این منحنی در اصل توسط یک روانشناس سوئیسی- آمریکایی برای شرح مراحل مواجهه یک فرد با موضوع مرگ توسعه…
لین دیزاین
ژوئن 27, 2021
چگونه از ابزارهای طراحی خدمات استفاده کنم؟ طراحی خدمات

چگونه از ابزارهای طراحی خدمات استفاده کنم؟

چگونه از ابزارهای طراحی خدمات استفاده کنم؟ طراحی خدمات و طراحی راه‌حل برای کسب‌وکار ابزارهای فراوانی دارد. طراحان ابزارهای کار خود را از علوم و زمینه‌های مختلف انتخاب کرده و شماری از آن‌ها را هم خاص کار خود طراحی کرده‌اند. با توجه به اینکه قسمت‌هایی از فرآیند سرویس دیزاین تحلیلی…
شیوا صالح نیا
ژوئن 10, 2021
طراحی خدمات در صنعت بازی سازی طراحی تجربه کاربریطراحی خدمات

طراحی خدمات در صنعت بازی سازی

استفاده از طراحی خدمات در صنعت بازی سازی صنعت بازی و بازی‌سازی صنعت نسبتا جوانی است و روش‌های طراحی و توسعه بازی‌های دیجیتال مدت زیادی نیست که در معرض آزمون و خطا هستند. مجموعه عواملی که یک بازی را به موفقیت تجاری می‌رساند وسیع هستند و مشخص کردن تاثیر جداگانه…
تحویل گرفتن خروجی طراحی خدمات طراحی خدمات

تحویل گرفتن خروجی طراحی خدمات

تحویل گرفتن خروجی طراحی خدمات «این همه وقت و هزینه کردیم برای این کار جدید، آخرش چی شد؟ برگشتیم به همون کار قبلی خودمون که»؛ جمله‌ای آشنا برای بسیاری از مدیرانی است که ریسک انجام یک کار جدید یا اعتماد به یک روش حل مسئله جدید را پذیرفته‌اند ولی به…
طراحی تجربه مشتری، طراحی تجربه کاربری، طراحی خدمات طراحی تجربه کاربریطراحی تجربه مشتریطراحی خدمات

طراحی تجربه مشتری، طراحی تجربه کاربری، طراحی خدمات

طراحی تجربه مشتری، طراحی تجربه کاربری، طراحی خدمات هنگامی‌که یک شرکت یا سازمان که به دنبال بهینه‌سازی کانال‌های ارتباط با مشتری، یافتن کارایی ، بهبود تعامل و ارائه ارزش واقعی به مشتری است در میان خیل عظیمی از اطلاعات در درون سازمان خود و در ارتباط با مشتریان قرار می‌گیرد.…
ارغوان سعیدان
ژانویه 18, 2021
آیا طراحی خدمات می‌تواند در هر صنعتی ارزش آفرین باشد؟ طراحی تجربه مشتریطراحی خدمات

آیا طراحی خدمات می‌تواند در هر صنعتی ارزش آفرین باشد؟

آیا طراحی خدمات می‌تواند در هر صنعتی ارزش آفرین باشد؟ طراحی خدمات فرآیندی است که طی آن طراحان، راه‌حل‌های پایدار و تجربه‌های بهینه را برای مشتریان و برای تامین‌کنندگان خدمات طراحی ‌می‌کنند. ارزشی که طراحی می‌تواند برای هر سازمان ایجاد کند متفاوت است و جایگاه طراحی در صنعت‌های مختلف در…
ارغوان سعیدان
دسامبر 2, 2020

 

طراحی خدمات لین دیزاین چه کمکی می‌کند؟

مایلم بدانم طراحی خدمات لین دیزاین به مسئله ای که دارم چه کمکی می کند