طراحی خدمات چیست؟

طراحی خدمات در بین طراحان خدمات و متخصصانی که سال‌های به طراحی خدمات مشغول هستند، دارای تعاریف گوناگونی است. گروهی از متخصصان طراحی خدمات آن را یک رویکرد می‌­دانند که مکمل سایر رویکردهای مدیریتی و توسعه‌­ای مانند تدوین استراتژی یا طراحی برند است؛ عده­‌ای دیگر از طراحان خدمات تعریف آن را به تجربه کاربری بسیار نزدیک می‌­پندارند و عده‌­ای دیگر از فعالین طراحی خدمات، سرویس دیزاین را شاخه­‌ا‌ی مستقل و کل­‌نگر معرفی­‌اش می‌­کنند که بسیاری حوزه‌­های دیگر از جمله طراحی تجربه (Experience Design)، تجربه کاربری (User Experience)، و طراحی واسط کاربری زیرمجموعه آن هستند.

طراحی خدمات (سرویس دیزاین Service Design) در تعریف کلی، به برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی افراد، زیرساخت‌ها، ارتباطات و اجزای موجود در خدمات، به منظور بهبود و ارتقاء سطح کیفی و همچنین بهبود نحوه تعامل خدمات با دریافت کنندگان آن گفته می‌شود.

هدف طراحی خدمات و طراحان خدمات، دایر کردن بهترین شیوه‌هایی است که بتوان خدمات را با توجه به نیاز مشتریان و همچنین قابلیت‌ها و امکانات خدمات دهندگان طراحی کرد. در صورت بکارگیری یک متدولوژی مناسب، خدمات برای مشتریان کاربرپسند خواهند شد و همچنین امکان رقابت را برای خدمات دهندگان فراهم آورده و احتمال تداوم آنها را افزایش می‌دهد.

 

طراح خدمات کیست؟

طراح خدمات در این ۳ کار به تسهیل‌گری و طراحی می‌پردازد:

۱) انجام تحقیقات طراحی و تعریف درست مسئله (مراحل همدلی و خلق طراحی خدمات)

۲) ایده‌پردازی و طرح‌ریزی راه‌حل و سپس آزمون آن با ساخت پروتوتایپ‌های متعدد و اصلاح بر اساس بازخورد گرفتن از مشتری (مراحل ایده‌پردازی و پیاده‌سازی طراحی خدمات)

۳) پیاده‌سازی طرح تا اطمینان از درست اجرا شدن آن در بازار واقعی (مرحله پیاده‌سازی نهایی و ارائه خدمت)

 

طراح خدماتی با هر جنس پروژه‌ای که روبرو باشد در ابتدای امر، در گام انجام تحقیقات و تعریف مسئله، کاربر را در مرکز فرایند طراحی قرار می‌دهد. به این معنا که قبل از چینش فرایندی که کاربر طی می‌کند یا باید طی کند، اتخاذ استراتژی در قبال او یا هر کار دیگر، شخصیت فردی او (پرسونا) و انواع تعاملات اقتصادی، فرهنگی، و اطلاعاتی‌اش را در بستر فعالیتش شناسایی و بررسی می‌کند. شاید این اصلی‌ترین تفاوت کار طراح خدمات با متخصصان رشته‌های فنی یا مدیریتی است

 

مهم‌ترین کار در طراحی خدمات ، «انسان‌محوری» در طراحی است.

 

طراح خدمات برای شناخت کاربر فعالانه به انجام تحقیق و به ویژه تحقیق میدانی می­پردازد و با ترکیبی از روش‌­های مختلف و همچنین مبتنی بر اصل «همدلی با مخاطب» سعی می­‌کند تا بیشترین اطلاعات کیفی را درباره او به دست آورد. اطلاعات کیفی آن دسته اطلاعاتی هستند که به دلیل درک عمیق از مخاطب و انگیزه‌های او، از حد چیستی­‌ها فراتر رفته و چگونگی و چرایی یک رفتار را نشان می‌دهند. همین جنس اطلاعات است که می‌تواند طراح را در شکل‌دهی یک خدمت یا کسب‌و‌کار واقعا متناسب با نیاز کاربران راهنمایی کند. البته جمع‌آوری این اطلاعات نیاز به تسلط طراح در استفاده صحیح از تکنیک‌هایی چون مصاحبه، مشاهده، اتنوگرافی، و … است و تفسیر این اطلاعات نیز کاری حساس است که باید به دقت توسط طراح آشنا به مباحث رفتارشناسی انسانی صورت گیرد. به این ترتیب سنگ بنای طراحی که همان تعریف درست مسئله است گذاشته می‌شود.

در گام بعدی، طراح خدمات با استفاده از یافته‌های مرحله تحقیق، به ایده‌پردازی و طرح‌ریزی راه‌حل می‌پردازد. چنانکه در ابتدای این نوشته اشاره شد، از آنجایی که خروجی نهایی پروژه ممکن است بسیار متفاوت باشد و طیفی از تغییر در تعاملات انسانی تا تغییر در طراحی محصول تا تغییر در شیوه ارائه خدمت یا ایجاد یک خدمت جدید یا … را در بر می‌گیرد، طراح خدمات باید با حوزه‌ها و گرایش‌های مختلف طراحی، کسب‌و‌کار و مدیریت آشنا باشد تا بتواند دید جامع‌نگری به هم مسائل مربوط داشته باشد، مسیر کلی را به درستی انتخاب کند، در ادامه مسیر به راهبری پروژه ادامه دهد و در صورت نیاز از میان شبکه همکاران خود فردی که تخصص عمیقی در حوزه انتخابی دارد را با خود همراه سازد. پس از طرح‌ریزی راه‌حل کلی، ادامه این گام با پروتوتایپ‌سازی‌های سریع و متعدد و ارائه آن به مشتری پیش می‌رود تا با کسب حداکثر یادگیری از مشتریان، گام به گام راه‌حل عملی‌تر و برای کاربران پذیرفتنی‌تر شود. این یکی دیگر از اصول طراحی است که راه‌حل‌های عملی تنها وقتی می‌توانند ایجاد شوند که بارها و بارها در محیط واقعی با واقعیت‌ها روبرو شده و چکش‌کاری شده باشند و با چندین بار تکرار در هر مرحله به راه‌حل کامل‌تری رسیده باشیم. در انتهای این گام آزمون‌های تناسب با بازار انجام می‌شوند تا قبل از ورود به مرحله پیاده‌سازی طرح از شیوه پذیرش آن در بازار واقعی بتوان مطلع شد و اجرای طرح را با تدبیر بیشتری پیش برد.

نهایتا گام سوم اجرای طرح در محیط واقعی است. در این گام طراح خدمات ناظر بر چگونگی اجرای طراحی صورت گرفته است و هماهنگ‌کننده افراد مختلف با تخصص‌های مختلف برای عملی کردن برنامه‌ها است.

 

طراح خدمات کسی است که مطالعه مستمری روی جنبه‌های شخصیتی انسان و رفتار او انجام می­‌دهد

 

نکته مهم قابل توجه در تمام این فرایند سه مرحله‌ای این است که طراح خدمات این ۳ گام را به تنهایی و در گوشه یک دفتر طراحی انجام نمی‌دهد. بخشی از انجام این کارها نیاز به تعامل مستمر طراح در فازهای مختلف با ذینفعان مختلف در محیط‌های فعالیت این ذینفعان دارد و بخش دیگر با همراه کردن نیروهای متخصص خود سازمان در برداشتن هر یک از این گام‌ها صورت می‌گیرد. یعنی از ابتدای پروژه طراحی خدمات، بر اساس نیاز پروژه، افراد مختلفی در سطوح مختلف سازمان انتخاب می‌شوند که تا انتهای پروژه هر زمان لازم باشد به درخواست طراح با او همفکری و همکاری می‌کنند. به همین دلیل است که در تمام متون مکتوبی که به معرفی طراحی خدمات پرداخته‌اند، ‌هم‌آفرینی به عنوان یک اصل مطرح می‌شود. انجام یک پروژه طراحی خدمات با همکاری نزدیک نیروهای مختلف سازمان در سطوح مختلف ممکن است و بهترین تسهیل‌گر این فرایند که در مراحلی از کار عضو محوری این تیم چندبخشی است طراح خدمات است

طراحی خدمات لین دیزاین

 

جهت آشنایی بیشتر با طراحی خدمات پیشنهاد می‌شود مطالب و مقالات طراحی خدمات بلاگ لین دیزاین را در این لینک و جهت درک آنکه طراح خدمات چه می‌کند این مقاله را مطالعه فرمایید

 

مقالات طراحی خدمات

اعتماد به طراحی خدمات برای سازمان طراحی خدمات

اعتماد به طراحی برای سازمان ۴

اعتماد به طراحی برای سازمان قسمت چهارم نقش مکمل طراحی خدمات و سایر حوزه‌های مشاوره در بخش قبلی از سری مطالب «اعتماد به طراحی برای سازمان» به مقایسه تفاوت‌های طراحی خدمات با سایر حوزه‌های مشاوره پرداختیم و در پایان متذکر شدیم که شناخت این تفاوت‌ها زمینه‌ای برای همکاری و تعامل…
لین دیزاین
مهر ۱۵, ۱۳۹۸
مهر باطل بر چهار افسانه درباره وفاداری مشتری استارتاپطراحی خدمات

مهر باطل بر چهار افسانه درباره وفاداری مشتری

مهر باطل بر چهار افسانه درباره وفاداری مشتری آنچه درباره وفاداری مشتری می دانید اشتباه است (این مطلب از سایت موسسه گارتنر برای ترجمه انتخاب شده است). بسیاری از شرکت ها سعی می کنند که با مشعوف کردن مشتریان وفاداری آن ها را جلب کنند – آن ها سعی می‌کنند…
لین دیزاین
شهریور ۲۷, ۱۳۹۸
اعتماد به طراحی خدمات برای سازمان طراحی خدمات

اعتماد به طراحی برای سازمان ۳

اعتماد به طراحی برای سازمان قسمت سوم نسبت طراحی خدمات با سایر مشاوره‌ها مدیران سازمان‌ها در هر صحبتی که با هر متخصصی می‌کنند، به دنبال کشف رابطه و فایده آن تخصص در سازمان‌شان می‌گردند. گاهی طراحان یا متخصصان حوزه‌های علمی و کاربردی جدید از این گلایه می‌کنند که فایده تخصص…
لین دیزاین
مرداد ۷, ۱۳۹۸
اعتماد به طراحی خدمات برای سازمان طراحی خدمات

اعتماد به طراحی برای سازمان ۲

اعتماد به طراحی برای سازمان قسمت دوم تفاوت اجرای طراحی خدمات با شکل معمول مشاوره جلسه‌ای مدیران افرادی هستند اهل عمل. به همین علت معمولا وقتی با آن‌ها درباره طراحی خدمات صحبت می‌کنیم، بعد از اینکه حدودا فهمیدند طراحی خدمات به کار حل چه نوع مسئله‌هایی می‌آید، سوال دوم آن‌ها…
لین دیزاین
خرداد ۲۶, ۱۳۹۸
روز جهانی طراحی خدمات اخبارطراحی خدمات

روز جهانی طراحی خدمات

روز جهانی طراحی خدمات شاد باد   شبکه طراحان خدمات امسال روز اول ژوئن را به عنوان روز طراحی خدمات معرفی کرد. شعبه‌های مختلف این شبکه در سراسر دنیا و همچنین طراحان مستقل برنامه‌های مختلفی را در در کشورهای مختلف اجرا کردند. طراحان خدمات به بهانه این روز تلاش کردند…
لین دیزاین
خرداد ۲۱, ۱۳۹۸
اعتماد به طراحی خدمات برای سازمان طراحی خدمات

اعتماد به طراحی برای سازمان

اعتماد به طراحی برای سازمان قسمت اول زمان درست انجام طراحی خدمات در سری مطالب «اعتماد به طراحی برای سازمان» قصد داریم به مهم ترین سوال‌ها و ابهام‌های مدیران سازمان‌ها درباره طراحی خدمات پاسخ گوییم. شماری از مهم ترین سوال‌های مدیران که فهرست آن‌ها را از اینجا می‌توانید ببینید، در…
لین دیزاین
اردیبهشت ۲۹, ۱۳۹۸

 

طراحی ارزش پیشنهادی لین دیزاین چه کمکی می‌کند؟

مایلم بدانم طراحی ارزش پیشنهادی لین دیزاین به مسئله ای که دارم چه کمکی می کند